Skip to main content

Full text of "Assertiones de quinto præcepto, in disputationem propositæ à Nicolao Hemmingio ..."

See other formats


Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royol Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



\ASSE<11T10KES 

QvmfopR^ 

CETTO, 
In dijputationem (^ropojttie^ a Kicolao 
Hemmingioy in S)ecembri, 
anno Domini 
1570. 




IMPRESSIT LAFREN* 
ttus Benedifft, 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



\VM HOCSIT CONSILIVM 

ue^islatoris Dejf yt cum Ipnu 
wriecipit contrarium yetet,^^ 
\contra cum ynum li)etat^ com 
trarium pr^cipiat : fit yt fingularum 
le^um decalo^ifint du^ehjpothefes^Dna 
affirmatiua, negatiua altera, 

2. 

Sunt ergo huvM quintoe le^is duoe 
hypothefes: Ne^atiua, non occides^ hoc 
eUy tu homo non occides fcilicet quenu 
nis hominem. ^ffirmatiua^ Vitam prox* 
imi fouehis^ conferuahis^ tueheris. 

Q^tio huius legis ex creatione homi* 
nis intelli^itur y <s clare exprimitur 
Genef^, lifidelicetj quiahomo efl co7u 
ditu^ ad ima^inemi^ fimilitudine S)ej. 



Fiftisautemhuiusle^is ejly Iptmu^ 
tuisofficijsy mutua.beneuolentia fo» 
cietdihominuminter fefe coalefcaty 

(i 



m 



\ 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



conferuetuYy '^pt de !Deo reSle Joceripof 
fint homines , "^ptj^ 'Ipiuant trmquille, 
quietey honefe ^ fie in hac Ipita, 

Qukquider^o adhuncfinem facit, 
hac quinta le^e pr^ecipitur^ ^ quicquid 
Ipelhuicfiniaduerfitury ^elquouis mo^ 
do eum inipedit^ Ipetatur. 

6. 

Hinc manifefium efi^non folmn ex* 
ternumhomicidium prohiherihac lege: 
'pjHi ^erumetiam omnia qu^ quouis 7nodo 
gradii^ efie pofiunt ad homicidiumj ^s" 
quoe humanam focietatem , quo mmm 
fuauisfitiytranquilla impediant, 

HiCc fimulrequiri etiam manifefiu 
efiy ex generali lege fecundie tahuU, 
quoe efiy diliges proximum tuumyt te» 
ipfum. 

(^iafr ^^^^ autemgradus ad externum ho* 

> ^ micidimn plures, yt, co^itata^ afieBus, 

""^ ^^^^ 





diBa<^faSlapugmntta cum dileSiio* 
mproximi, p, 

Exco^itationede proximo praua, 
af-eSius fccri ?iafcuntur : yt impatien* 
tiayfaHidiumy maleuoientia, contemp^ 
tiiSy iTrixcci^imKlaJra^ odium, inuidia, 
indi^natiOjVnidiElce cupiditas, <jrmuU 
tialtj. ,0. 

HinCyhoceftexajfeElibuSy proru* 
unt diEla contra proximumy "Vt conui* 
ciayprobray obtreilationesy qu^e quouis 
^ladio funt acutioray magisq.^ animum 
proximi "^iulnerantyquagladius corpu^. 



tu 



FaSia confequuntur di&a, 'Vt iur* 
^iuniy infultatioy prouocatioy pulfatio, 
(Urhuiufiyiodimultay qtKe in ^eneribus 
entimeratis continenttir. 



12. 



Hosgradusfcepe excipit externum 
homiciditmty qiiod eft horrenda imagi:» 
nts (Dei deslrticlio, ita enim Mofes att : 
Gen:^.qtiiefftideritfanpmemhominis 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Uim 



m 



perhominem effundetur fanguU eim: 
^uiaad ima^inem !Dei fecit Imiinem, 

(Porro ab hi(m le^is fententia multi 
aherrarunty non attendentes le^itimos 
huius legis limites e2r finesy quos im[>ri^ 
77iis in omnibm legibns confiderare o* 
portet. ,4. 

Trimti^ error ejl Manich^orumy 
qui limites iuslos tranj^ref^i, legem hac 
de non occidendoy interpr^tabantur hoc 
7nodo : non occidesjf ylla Diuentia, Sed 
horum errorem confutaty non folum reru 
conditarum conditio : li^erumetiam The» 
Jisfiib qua continetur h^ec hjpothefs, 

Secundtis error eorum ejt, qm ptita* 
runt hic prohiberi folummoddy ne quis 
alium hominem occidaty non autem De* 
tariyfiquis fe ipfim occiderit : 'Vt Sam^ 
fony ludasy Empedoclcsy CatOy Lucretia^ 
Senecay 7^tfas. td. 

Tertioy hlc errant qui fe a crimine 

j: j Imiu 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



homicidi) alienos efe putant, fi ro^ati 
yoletem occiderint, Nam hic er quipe* 
titfeoccidi, ((sr is qui occidit le^e homi* 
cidijtenentur. 

Quarto^aherrant <jr illi ah huim le* 
^ls mente, qui exifiimant fihi licere ho* 
fles ^ligtoniSy ^t Mahometijlas^ 
alios in ChriUum hlaJ^h<^mos priuato 
arbitrio occidere. Nam potejlatem alie* 
nam /ihi iD/urpant^ quod Sacrile^ij 
quoddamgenm eji» 

QuintOy aherrant quoq^ illi a fcopo 
huim le^i^y quihoc praceptum contra 
publicam iujliciam interpr^ta^itur^ non 
difcernentes inter hominis faElum, O* 
!Dei iudicium,quod exercetur per homi* 
nem. Quare cum /impliciter lexait : 7ion 
occides , concludunt nullo paBo licere 
t}llum hominem occidere, nec publica, 
nec priuata authoritate. 

Ve^ 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



m 




Vemm cum IjU fententia, pugnat 
<jr cum capite legisy <jr cum iufticiay<sr 
cum manifejlo yerhfDeiy eam fu^ia* 
mH^ Dt faljam^ <s human<e focietatis 
fejlm. 

20. 

Manifejla eU lex de yindiEla homi* 
cidijy Gen,^, ItemExo:2^, malejicum 
non patieris yiuere Jiiper terram. 



21, 



Vt enim e re corporis humanieU, 
putridum memhrum mature ahfcinderey 
neparsjtnceratrahatur: ita falutis Jo* 
cietatis human^e interejt^ noxios ar per* 
nitiofos ciues emedio tollere, Jiemalum 
^ymius paulatini ferpat in totum focieta* 
tis corpus. 



21, 




Sextus error papijlarum csi^ qui 
hoc pr^eceptum manum cohihere dicunt, 
<y non animuni) quorum Ipanitas mani* 
fejVior ejtj quam yt refutanda fit, 

A\ Sepi 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



2;. 

Septimo^aherrant ^uo^ tlHamente 

huiiis le^iSj qui nullam iDincii&am licite 

<!r ftne peccato expetipofe putant^ etjl 

enim Magiftratui permittunt imgladij 

l)t S)ei minijlrOy ad iram ei qui quod 

malumeUfeccrit : tamen piosqui pert- 

feElionis laudem qucerunt alienos efe ab 

omni expetitione VindiB^ debere conte* 

dnnt. Atq, ea de caufa prohibitionem 

^indiEtce inter confilia numeranty in illa 

falfadefinBionCj quadicunt Chriftum 

alia pr^cepifcy alia conjiduifcy <s h^ec 

poferiora ad perfeElionem pertinercy il* 

la ad promifcuam Chrijlianorii turham, 

24. 

In huim fuce fententi^ defenfionemy 
diEladomini, Matt. 5. nerefftatismafi 
loy item henefacite ijsqui oderunt yos: 
<srillud Tauliy noli '\finci a malo, fed 
Yincebono malum : item illud^r^iihiyin* 
diEla <!r e^^o retribuam, (sr huiufmodi 
multa alia adferunt. 

rec 



ttri 



f 

m 

mf 
d 
cnmi 
[crip 
m 
nk 
kri 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



4\ 



\(isk _ 



h 

I 



VerumcumexhiscUSlis <s* fimili* 

hm comntur omnem ^indiSlam tollere, 

non diUinguunt inter ea qu^e Jtmplici^ 

ter, <jr ea quce ex parte dicuntur^ qualia 

fiint ea omnia^ qu^ead tollendam omnem 

'\)indiBam torquent, 

26. 

ISLatiiS ejl autem hic error, ex eo 
quod omnis h^refeos fons ejly yidelicet, 
cum derealiqua a^itur^ eam ^ejiimant 
imprudentes ex "^pno fcriptur^ loco, non 
rehe intelleSio , (isr non circumferunt 
animuniy "Vt par ejlet ^ per ipniuerjam 
fcripturam, diSla omnia de re propojtta 
conferentesy quam dili^entiam Epipha^ 
nius theoria yocat : Ji?ie qua nemo Jcrip* 
turam reSie interpretaripoterit» 



EU ftquidem h^c S)oSlorum apud 
Hehr^eos fententia iperij^ima : quijion 
aduertit quod fupra <sr infra in lihris 
rcribitur .peruertit yerba (Dei yiuentis. 
^ Nos 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



2$. 

Nos er^o animum per totam fcrip* 
tiiram circumferentes, depr^ehendimus 
quadrupUcem yindi&am, Vtdelicety dif 
ui?tam, HeroicaniyOrdinatamyiT teme^ 
rariam : quarum fola pojlrema damna* 
tur "Verbo (Dei. 

S)iuina VindiEla ejlyqua tpfDeus 
immediate "Vlcifcitur offenfam^ qua ip* 
Jius maie/las Ufa eU. Hanc DindiElayn 
<sr occulte manifeTle exercety Jimili^ 
terinhacVita ^ pojlea, <jr efifupra 
omnem legem, 

30. 

Hiecfemper iujlijlima eji^ 'ipt qu^ 
ah optimo !Deo profcifcatur : tametji 
eius ratio7wn non Jatis intelligimws, 1>U 
cifcitur f^pe peccata parentum in lihe* 
ris, Ma^iftratmfcelera infuhditis.fub* 
ditorum in capite^ "^onim flagitium in 
multis, id^ iujiij^ime, quia iujlijii^ 
mus. 

Hic 




1$ 





■ 











jy/c /D^/ Vmdicantis fcrutari iudi^ 
cia temerarium ejly funt enim iudicia 
S)ei ab)<J^ti6 muka^adeoyt menfura jen* 
ftis nojlri <sr rationis capi non pofiint^ 
adorenna er^o hic !Dei iudicia^ac ipfum 
timeamwSyne in nos ira ipfiHS e^tidatun 

Heroica l^indiSla efl, qu^e xelo di^ 
uino accenfay Ipltionem fumit dehojlibus 
fDeiy huius heroic<e yindifl^ exempla 
habemus in Samfone, qui euerjione do* 
mm hojles !Dei opprefiit : in Elia facer* 
dotes Saalim^ duos quinqua^enarios 
cum Juis militibus occidente: in Helif^eo 
conuiciumnonferente puerorum: inlu* 
dith fanSliJ^ima famina obtru?icante 
Holofernem : in ChriUo eijciente emen^ 
tes er Didentes e templojlagello : in Te* 
trOy qui mentientem ^nnaniam l^erbo 
occidit. 

H^c heroica ymdtBa pr^ter le^em 





L 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Jit communem y Quare hum rationem 
non in le^e qu^ramuSy fed 3)eo illam re^ 
UnquamwSy quihunczslum "^pindiclce in 
quibusdamexcitatj inteftimonium fu^e 
iujlici^, 34. 

Ordinata Vmdt^ia <is legitima ejly 
qUiC fub lege continetur <(sr ex ordinatioi^ j 
ne t)eij yel fecundum rcEiam rationem, 
^el iuxta le^em poUticaniy yel ad pr^e^ l 
Jcril^tum "Verbi T)ei exercetur ab eOy cui 
eiiis potejias d !Dco eji conccjla. Hac or» \ 
dinatam ^oco quia oritur d bona caufty 
proccdit per le^itima media^ ad bo» 
mim aliquem finem. 

Hac Tater contumaciam fdij pu^ 
?iit: hac pocda^o^ws rcbelUonem difcipU" 
li cajti^at : hac miniUer Euangelij eum 
quifcandalo ojfcndit^reprimit: hacMa* 
j^ijlratus noxios ciues e medio tollit: hac 
latrones,furesyaliofqJ)oUes ^Eior reio 
publicit cohercet. 

S ine hac yindi&a nec domus^ nec ci* 



iiitciSy nec Ecckftct^ nec regnum^neC^U 
la htimana focietas incolumis efe potejl, 

70 nehcec yindicla excedat iu* 
Jlos Umites^duo confiderentur: Dnum da 
eoquipetit l^indiBam^ quo fit animo, 
quem friem Jibiproponat^ ^^^id^ ^^^^^ 
"^pindiElce petitionem excitet. Sflterum 
de minijlro iujlicice, cui '^indicayidi po^ 
teUa^ d S)eo data ejly quo fit aJfeBuy ai 
quem fcopum rejficiat^ quid illi lice* 
atj i^quidnon, 

Quipetit yindi&am ftt aUenns ah 
omni odioy in timore S)ei confu^iat ad 
remedium diuinitus ordinatumy nihil 
magis in yotis habeaty qua falatem eius 
qui ojjendit, Atq. ita a minijlro iujlici^ 
petat defenjioneniy <s correclionem eius 
qui U/ityac intucatur iuflos VnidiBcejL* 
nesy yidclicety cohibitione fcelerumy pa* 
cem,et quietem Jbcietatis humaniey^equi* 
tatis <jr iujlici(€ conferuationeniyamoti'- 




omm 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



onemfcandaliMrunionm re^ni Sa^ 
than^.regniChrtftipropa^attonem,^ 

^loriam (Dei. ^p. 

Ho sfnes qui digne ^ftimat nonjo^ 
lum iniuriam fibi illatapuniripetit: ye* 
rumetiam ma^no zelo ferturad ytndt^ 
Bam petendamdeijs qui yit^e turpttu* 
dine, morumleuitate, <s fcandalo fact*^ 
untytdo&rinaEuan^elij atidiat maU 

apud aduerfarios. ' 

Ideo dominm mandatyl>tft qutspec^ fm 
caueritteconfcioy 'Iptillum primum ad* im 
moneasipre, deindeidemfacmadhihi^ mi 
to fratre aliquo, tandem fi nihil ejjfece* \m{ 
ris yt dicas ecclefice, ' 

Taulusobttirgat Corinthios confcios cjf;,^^ 
fceleris eius qui nouercam in yxore dux» BfQ. 
it^quodadtantumfcelustacuerinty (Csr ' 
hominem qui tanti fcandali autor fuit 
non coram Ecclefia accufauertnt. 

42. _ ^ \) 

J^erum fi/cekris commifiiratio ta^ 





lisfuerlty quodaccufatusinVtUdifcrU 
men tncurratyfequenda efl regula Serfu 
hardi^meliHs eflyt pereat '^^nus^ quani 
^nitas^nec pugnat cum dileElione prox* 
imipcenampeteredefla^itiofiy eft enint 
tota jocieto/s humana magis ddigenda 
quam ynui incorrigibilis, 
. 4^ 

Minifler iuflici^e cuiyindicandipo^ 
tefla^ commifla efl^eo/dem flnesfibipro^ 
ponat, quos dixi accufatorem debere 
afl?icere. [Deinde flt antmo incorrupto. 
TertiOyfciat (e non fuam ipindtBam ex^ 
ercercy fed S)ei, <jr non Itcere fibi yel 
parcere cutq^y yelaliquem abfoluerey ni/i 
quem mens legis excipit. Scriptum eft 
eniniy qui condemnatiuftuniy eriuflifi* 
cat impitmylpter^ abominatio efl coram 
!Deo:yerumhiC7?ia^naprudentia in iui> 
dicerequiritur, 

4.4.. 

Temerariayindi&afila damnatur 

'tferbo <Dei(Dtdiximt0) yidelicet, cum 

ycl 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



uel is qul nccufat cupUitate "^^indiEtie ar* 

deat) et principaliter qu^erit pmam eius 

qui ojf endit <y interitumiDel cum is qui 

iudicat le^em ajfeclibws prauis contami^ 

naty<sr Utatur malo eiu^^ dequo fumit 

yindiBam : quod^quumfity ^terqL homi* 

cjfla coram !Dei tribunali iudicatur. 

45-. 

Eft ^ temeraria yifidi&a^onmibu^ 

modis damna?ida, quando lcefiiS iniuria 

ftbi illatam per fe lolcifci molitur. Nam 

quodDei ejl proprium, ipfe fceleratefibi 

'y>endicat. Sed excipio defenftonis aufo- j 

4)CDjcj necefitatemy ibi enim locum habet, 

'^pimDi repellere licet» ^ 

4.6. 

Efl illa cenfenda temeraria 'tfin* 
diSla^qu^cumexerceturd minijlro iu* 
Jlici^ey plus tamen mali adfert quam bo* 
ni. Nullan^yindiBa cuiws finismalus 
efty a pijs ejl expetenda^ aut exercenda. 
'Beluarum enim potius ejl quam homi* 
numtalisDindiiia. ^ 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



♦ 

I 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

LN 780 8° copy 1